این فایل‌ها فضای رایانه ویندوزی شما را می‌بلعند

بررسی میزان مصرف فضای ذخیره‌سازی به شما کمک می‌کند بدون حذف فایل‌های مهم، بیشترین میزان فضا را در کوتاه‌ترین زمان آزاد کنید. در بسیاری از موارد نیز نیازی به استفاده از روش‌های پیچیده یا ابزارهای تخصصی نیست و امکانات داخلی ویندوز برای شروع کار کافی هستند.

بررسی فضای اشغال‌شده از طریق تنظیمات ویندوز

ساده‌ترین راه برای بررسی وضعیت فضای ذخیره‌سازی، استفاده از ابزار داخلی ویندوز است. برای این کار کلیدهای Win + I را فشار دهید تا پنجره تنظیمات باز شود، سپس به مسیر System > Storage بروید.
در این بخش، میزان فضای استفاده‌شده روی درایو اصلی و دسته‌بندی فایل‌هایی که فضای ذخیره‌سازی را اشغال کرده‌اند، نمایش داده می‌شود. با انتخاب هر دسته نیز می‌توانید جزئیات بیشتری درباره فایل‌های موجود در آن مشاهده و موارد غیرضروری را مدیریت کنید.

یکی از بخش‌هایی که معمولاً بیشترین فضا را اشغال می‌کند، برنامه‌های نصب‌شده است. با انتخاب این گزینه به بخش Settings > Apps > Installed apps منتقل می‌شوید. در این قسمت، فهرست برنامه‌ها را بر اساس اندازه و از بزرگ‌ترین به کوچک‌ترین مرتب کنید تا برنامه‌هایی که بیشترین فضا را اشغال کرده‌اند، در ابتدای فهرست قرار بگیرند.

اگر دیگر به برنامه‌ای نیاز ندارید، از منوی سه‌نقطه کنار آن گزینه Uninstall را انتخاب کنید. در رایانه‌هایی که چند درایو ذخیره‌سازی دارند، برخی برنامه‌ها و بازی‌ها نیز امکان انتقال به درایو دیگر را در اختیار کاربر قرار می‌دهند.

فایل‌های موقت را پاک کنید

بخش Temporary files نیز می‌تواند منبع قابل توجهی از فضای اشغال‌شده باشد. ویندوز در این قسمت انواع فایل‌های موقت، از جمله برخی تصاویر بندانگشتی و داده‌های غیرضروری را نمایش می‌دهد که در بسیاری از موارد می‌توان آنها را حذف کرد.

برای مشاهده گزینه‌های بیشتر، می‌توانید روی Clean up system files کلیک کنید. با این حال، هنگام حذف فایل‌های موقت باید دقت داشته باشید که گزینه‌هایی مانند Downloads و Recycle Bin ممکن است حاوی فایل‌هایی باشند که هنوز به آنها نیاز دارید.

پیش از خالی کردن سطل بازیافت، آن را باز کنید و فایل‌هایی را که احتمال می‌دهید بعداً به آنها نیاز داشته باشید، بررسی کنید. حذف محتویات سطل بازیافت می‌تواند این فایل‌ها را به‌صورت دائمی از سیستم پاک کند. همین احتیاط را درباره پوشه دانلودها نیز رعایت کنید.

اگر رایانه شما چند درایو ذخیره‌سازی دارد، در صفحه Storage به بخش Advanced storage settings بروید و گزینه Storage used on other drives را انتخاب کنید. با این کار می‌توانید میزان مصرف فضای سایر درایوها را نیز بررسی کنید.

چگونه فضای اشغال‌شده توسط قابلیت‌های ویندوز را کاهش دهیم؟

بخشی از فضای ذخیره‌سازی ممکن است توسط خود سیستم‌عامل و قابلیت‌های ویندوز اشغال شده باشد. این اطلاعات معمولاً در بخش System & reserved قرار دارند که ممکن است زیر گزینه Show more categories نمایش داده شود.

حذف یا کاهش این نوع فایل‌ها بهتر است آخرین راهکار باشد؛ زیرا برخی از آنها برای عملکرد صحیح ویندوز ضروری هستند. با این حال، در صورت نیاز می‌توان بخشی از فضای اشغال‌شده را آزاد کرد.

یکی از مواردی که می‌توان بررسی کرد، فایل مربوط به قابلیت Hibernate یا خواب زمستانی ویندوز است. اگر از این قابلیت استفاده نمی‌کنید، می‌توانید با غیرفعال کردن آن فایل hiberfil.sys را حذف کنید.

برای این کار، عبارت cmd را در منوی Start جست‌وجو کنید، روی Command Prompt کلیک راست کرده و گزینه Run as administrator را انتخاب کنید. سپس دستور زیر را وارد کرده و کلید Enter را بزنید:
powercfg /hibernate off
اگر بعداً تصمیم گرفتید قابلیت خواب زمستانی را دوباره فعال کنید، می‌توانید از دستور زیر استفاده کنید:
powercfg /hibernate on

کاهش فضای اشغال‌شده توسط نقاط بازیابی سیستم

System Restore یکی دیگر از قابلیت‌هایی است که ممکن است بخشی از فضای ذخیره‌سازی را به خود اختصاص دهد. این ویژگی امکان بازگرداندن وضعیت سیستم به زمان گذشته را فراهم می‌کند و در صورت بروز مشکل پس از نصب یک به‌روزرسانی یا ایجاد تغییرات ناخواسته، می‌تواند مفید باشد.

برای مدیریت فضای اختصاص‌یافته به این قابلیت، از بخش مربوط به System Restore در تنظیمات بازیابی سیستم استفاده کنید. پس از انتخاب درایو سیستم، گزینه Configure را انتخاب کنید.

در این قسمت می‌توانید با کاهش مقدار Max Usage، حداکثر فضای اختصاص‌یافته به نقاط بازیابی را محدود کنید. همچنین امکان حذف نقاط بازیابی قبلی وجود دارد؛ اما بهتر است پیش از انجام این کار، توجه داشته باشید که با حذف آنها گزینه‌های بازگردانی قدیمی سیستم را از دست خواهید داد.

با TreeSize فایل‌های حجیم را پیدا کنید

ابزار Storage ویندوز برای مشاهده تصویر کلی فضای ذخیره‌سازی مناسب است، اما همیشه برای پیدا کردن فایل‌ها و پوشه‌های حجیم کافی نیست. در این شرایط می‌توان از ابزارهای شخص ثالث مانند TreeSize Free استفاده کرد.

TreeSize می‌تواند ساختار پوشه‌های موجود روی یک درایو را بررسی کند و نشان دهد کدام پوشه‌ها بیشترین فضا را اشغال کرده‌اند. برای بررسی دقیق‌تر، می‌توانید برنامه را با دسترسی مدیر اجرا کرده و سپس درایو موردنظر، مانند درایو C:، را برای اسکن انتخاب کنید.

پس از پایان اسکن، بزرگ‌ترین پوشه‌ها در ابتدای فهرست نمایش داده می‌شوند و با باز کردن هر پوشه می‌توان به سطوح پایین‌تر رفت. پوشه‌هایی مانند Program Files و Program Files (x86) معمولاً حجم زیادی دارند، زیرا برنامه‌های نصب‌شده در آنها قرار گرفته‌اند.

با این حال، فایل‌های داخل این پوشه‌ها را نباید مستقیماً حذف کرد. اگر برنامه‌ای را دیگر نیاز ندارید، بهتر است آن را از طریق گزینه Uninstall در تنظیمات ویندوز حذف کنید.

همچنین می‌توانید پوشه مربوط به حساب کاربری خود را بررسی کنید تا فایل‌های شخصی حجیم را پیدا کنید. اگر پوشه AppData فضای زیادی اشغال کرده است، ممکن است بخشی از این فضا مربوط به حافظه‌های پنهان یا فایل‌های دانلودشده توسط برنامه‌هایی مانند مرورگرها، سرویس‌های پخش محتوا و نرم‌افزارهای ایمیل باشد.
برای بررسی هر پوشه نیز می‌توانید روی آن کلیک راست کرده و گزینه Open را انتخاب کنید تا محتویات آن در File Explorer نمایش داده شود.

ابزار دیگری به نام dupeGuru نیز می‌تواند برای پیدا کردن فایل‌های تکراری مفید باشد. فایل‌های تکراری یکی از عوامل پنهان مصرف فضای ذخیره‌سازی هستند و ممکن است در بررسی معمول پوشه‌ها به‌سادگی شناسایی نشوند.

بهترین روش‌ها برای آزاد کردن فضای ذخیره‌سازی

پس از مشخص شدن عامل اصلی مصرف فضای دیسک، روش آزاد کردن فضا به نوع فایل‌ها بستگی دارد. برای مثال، اگر بازی‌هایی روی Steam نصب کرده‌اید که دیگر آنها را اجرا نمی‌کنید، می‌توانید از طریق خود برنامه Steam آنها را حذف کنید.

همچنین فایل‌های حجیمی را که دیگر به آنها نیاز ندارید پاک کنید و پس از اطمینان از اینکه فایل مهمی در سطل بازیافت باقی نمانده است، آن را نیز خالی کنید.

اگر فایل‌های حجیمی دارید که هنوز به آنها نیاز دارید، اما نمی‌خواهید روی رایانه باقی بمانند، انتقال آنها به فضای ذخیره‌سازی ابری یا یک درایو دیگر گزینه مناسبی است. برای مثال، می‌توانید عکس‌ها را با سرویس‌هایی مانند Google Photos همگام‌سازی کنید و سپس نسخه‌های محلی غیرضروری را حذف کنید.

همچنین می‌توان از OneDrive برای نگهداری فایل‌ها در فضای ابری استفاده کرد و در صورت پشتیبانی تنظیمات سیستم، نسخه محلی فایل‌هایی را که مدت زیادی به آنها دسترسی نداشته‌اید حذف کرد.

با این حال، برای اطلاعات مهم نباید تنها به یک نسخه متکی باشید. داشتن چند نسخه پشتیبان از فایل‌های ارزشمند همچنان یکی از مهم‌ترین اصول مدیریت اطلاعات است.

اگر دائماً با کمبود فضا مواجه هستید

اگر فضای ذخیره‌سازی رایانه مرتباً پر می‌شود، افزودن یک درایو ذخیره‌سازی ثانویه می‌تواند راهکار منطقی‌تری نسبت به حذف مداوم فایل‌ها باشد. یک SSD اکسترنال می‌تواند فضای قابل توجهی در اختیار شما قرار دهد و برای فایل‌هایی که مرتب به آنها دسترسی دارید، گزینه مناسبی است.

هارددیسک‌های اکسترنال نیز برای نگهداری فایل‌هایی که کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند، گزینه اقتصادی‌تری هستند. حتی فلش‌درایوها نیز می‌توانند برای انتقال برخی فایل‌ها و ایجاد نسخه پشتیبان موقت کاربرد داشته باشند.

Storage Sense؛ راهکار خودکار ویندوز

ویندوز برای جلوگیری از انباشته شدن فایل‌های غیرضروری، قابلیتی به نام Storage Sense در اختیار کاربران قرار داده است. برای فعال کردن آن به مسیر Settings > System > Storage بروید و گزینه Storage Sense را انتخاب کنید.

این قابلیت می‌تواند به‌صورت خودکار و دوره‌ای برخی فایل‌های غیرضروری را پاک کند. با فعال کردن گزینه مربوط به پاک‌سازی خودکار محتوای کاربر، می‌توان مدیریت فایل‌های موقت و غیرضروری را تا حد زیادی به خود ویندوز سپرد.
در تنظیمات Storage Sense می‌توانید تعیین کنید این قابلیت چه زمانی اجرا شود؛ برای مثال، زمانی که فضای ذخیره‌سازی کم است یا در بازه‌های زمانی مشخص.

با این حال، هنگام تنظیم حذف خودکار محتویات Recycle Bin و Downloads دقت کنید. تنظیم نادرست این گزینه‌ها می‌تواند باعث حذف فایل‌هایی شود که هنوز به آنها نیاز دارید.
در نهایت، یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای جلوگیری از پر شدن مداوم فضای ذخیره‌سازی این است که پوشه Downloads را مرتب نگه دارید و فایل‌هایی را که دیگر به آنها نیاز ندارید، به‌صورت دوره‌ای حذف یا به محل دیگری منتقل کنید.